Περί Μ.Μ.Ε.

Κατά καιρούς έχουν διεξαχθεί πλείονες συζητήσεις γύρω από το ευαίσθητο ζήτημα της ελευθερίας της έκφρασης, ειδικά όταν η έκφραση αυτή λαμβάνει χώρα μέσα από τον δίαυλο του Τύπου, έντυπου, ραδιοτηλεοπτικού, και ηλεκτρονικού. Ως προς την μεν έντυπη έκφανση του Τύπου (εφημερίδες και περιοδικά) αναγνωρίζεται από το ίδιο το Σύνταγμα το δικαίωμα και η ελευθερία έκφρασης, το οποίο άλλωστε αποτελεί και θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος καθώς, ως ένα βαθμό εγγυάται τον έλεγχο της εξουσίας και την ενημέρωση των πολιτών. Βέβαια, αυτό αποτελεί την άριστη, την ιδεατή θέση του Τύπου που τουλάχιστον στην Ελλάδα δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι έχει επιτευχθεί. Ως προς τα ηλεκτρονικά μέσα έκφρασης και ενημέρωσης , κυρίως τα blogs, υπάρχει τον τελευταίο καιρό μια μεγάλη συζήτηση γύρω από το ζήτημα της ανωνυμίας, της θέσπισης κάποιου νόμου για το διαδίκτυο κτλ. Η προβληματική όσον αφορά την ηλεκτρονική έκφραση γνώμης έγκειται στο γεγονός ότι στον κυβερνοχώρο δεν υπάρχουν σύνορα, οπότε αναφύονται διάφορα ζητήματα ως προς το εφαρμοστέο δίκαιο, την δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων και άλλα συναφή θέματα που δεν αποτελούν αντικείμενο του παρόντος. Μένουμε λοιπόν στην έκφραση γνώμης και την ενημέρωση δια των ραδιοτηλεοπτικών μέσων. Εδώ υπάρχουν περισσότεροι περιορισμοί απ’ ότι στον έντυπο Τύπο και υφίσταται βέβαια και μία ανεξάρτητη διοικητική αρχή που ασκεί εποπτεία, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Κατά κύριο λόγο το ΕΣΡ επιβάλλει πρόστιμα ή κάνει υποδείξεις όταν το περιεχόμενο των προγραμμάτων είναι αντίθετο στο νόμο, στα χρηστά ήθη, προσβάλλει κάποιο πρόσωπο και άλλες τέτοιου είδους περιπτώσεις. Υπάρχει μια αρκετά πλούσια νομολογία επί των αποφάσεων του ΕΣΡ (το φιλί των ομοφυλοφίλων σε σίριαλ του Παπακαλιάτη, στιγμιότυπα που ελήφθησαν με την μέθοδο της κρυφής κάμερας κ.α). Υπάρχει όμως και μία έκφανση της ελευθερίας της γνώμης που έχει λάβει ανησυχητικές διατάξεις τον τελευταίο καιρό και έχει προβληματίσει αρκετά τον γράφοντα.
Μέσα στον κυκεώνα της οικονομικής κρίσης που μαστίζει την Ελλάδα και την οδήγησε στην αναζήτηση βοήθειας από φορείς εκτός της Ευρωπαικής Κοινότητας ( Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) είναι αξιοπρόσεκτη η στάση των ραδιοτηλεοπτικών μέσων ενημέρωσης. Υπάρχει ένας βομβαρδισμός τους τελευταίους μήνες από τα δελτία ειδήσεων και τις ενημερωτικές εκπομπές που με έναν τρόπο ‘’τρομοκρατικό’’ διαλαλούν την επικείμενη πτώχευση της Ελλάδος, την επιστροφή στη δραχμή, το κλείσιμο των ελληνικών τραπεζών κ.α. Κατά κύριο μάλιστα λόγο αυτές οι εκτιμήσεις λαμβάνουν χώρα δια της πλαγίας οδού, καθώς αναφέρονται δηλώσεις και κρίσεις κάποιων στελεχών ξένων κρατών διεθνικών ή ανεθνικών οργανισμών, τα οποία προβαίνουν στην εικασία ότι η Ελλάδα θα κηρύξει πτώχευση. Με την πλάγια αυτή οδό επιτυγχάνεται ο αποκλεισμός της οποιασδήποτε ευθύνης για παραπλάνηση των πολιτών καθώς απλά μεταδίδεται μια εκτίμηση κάποιου τρίτου προσώπου που δεν έχει σχέση με τον ραδιοτηλεοπτικό σταθμό. Όμως αυτή η τεχνική πάσχει αρκετά, καθώς ένας ραδιοτηλεοπτικός σταθμός έχει καθημερινή πρόσβαση σε εκατοντάδες πληροφορίες και εκτιμήσεις, οπότε η επιλογή να μεταδώσει τις Χ εκτιμήσεις και όχι τις Ψ συνιστά ουσιαστικά έκφραση γνώμης του ραδιοτηλεοπτικού σταθμού. Αν κάποιος αναζητήσει εκτιμήσεις για την Ελλάδα από ξένες πηγές θα αντιληφθεί ότι όπως υπάρχουν κάποιοι που εκτιμούν ότι η Ελλάδα σε ένα με δύο χρόνια θα πτωχεύσει, έτσι υπάρχουν και άλλοι που εκτιμούν ότι θα ανταπεξέλθει στην δοκιμασία αυτή. Όμως η πλειοψηφία των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών προβάλλει τις αρνητικές εκτιμήσεις. Υπάρχει ένα επιχείρημα, ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί οφείλουν να ενημερώνουν τους πολίτες για την χειρότερη έκβαση των πραγμάτων, ώστε να έχουν, οι πολίτες την δυνατότητα να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα. Η ενημέρωση όμως αυτή πρέπει να λαμβάνειο χώρα κατά την αρχή της αναλογικότητας, σταθμίζοντας τα ωφέλη και τους κινδύνους από την κάθε εκτίμηση/γνώμη που μεταδίδεται. Αυτό ήταν κάτι που έγινε αντιληπτό πριν μερικόυς μήνες, όταν υπό την καθημερινή καταστροφολογία των ΜΜΕ ένα πολύ μεγάλο μέρος των καταθέσεων εστάλη σε τράπεζες του εξωτερικού και η εσωτερική αγορά πάγωσε. Στην περίπτωση αυτή γίνεται ιδιαίτερα φανερός ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της γραμμής που τηρούν τα περισσότερα ΜΜΕ, αναμεταδίδοντας μια δήλωση πχ ενός υπουργού της Ρωσίας ότι η Ελλάδα θα πτωχεύσει και της αντίδρασης των πολιτών, δηλαδή την απόσυρση των καταθέσεων.
Συνοψίζοντας ‘’ουδείς ανέλεγκτος’’. Είναι απαραίτητο να αντιληφθούν οι δημοσιογράφοι την ευθύνη τους απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Επειδή όμως κάτι τέτοιο φαντάζει δύσκολο κρίνεται απαραίτητο να επεμβαίνει το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, αλλά και ο Εισαγγελέας Πλη/κών, όποτε τα Μ.Μ.Ε ξεφεύγουν και προσπαθούν να πετυχουν υψηλά νούμερα τηλεθέασης δια της σποράς πανικού


Η φωτογραφία είναι από
http://moschato-tauros-life.blogspot.com/2010/08/blog-post_20.html